VBM Consulting
 

IC Due Diligence – analiza zasobów kapitału intelektualnego

Wprowadzenie

Współczesna wysoko konkurencyjna gospodarka oraz rosnąca rola usług w coraz większym stopniu wymuszają na przedsiębiorstwach odchodzenie od konkurowania tradycyjnymi - materialnymi - aktywami na rzecz aktywów intelektualnych, które są znacznie trudniejsze do skopiowania, a co za tym idzie gwarantują dłuższą przewagę konkurencyjną.

Powyższy trend pociąga za sobą także konieczność zmian w podejściu do analizy przedsiębiorstw. Szczególnie w przypadku spółek świadczących usługi profesjonalne, gdzie techniczne due diligence przestaje mieć sens. W związku z powyższym spółka VBM Consulting wprowadziła do oferty nowatorski rodzaj badania typu due diligence w zakresie szeroko rozumianego kapitału intelektualnego. Badanie IC Due Diligence może być zarówno elementem pełnej analizy przedakwizycyjnej, jak i rodzajem wewnętrznego audytu w zakresie zasobów intelektualnych.

zobacz także: badanie Due Diligence

 

Zakres badania IC Due Diligence

Badanie IC DD składa się z trzech elementów:

  • Identyfikacja i charakterystyka wszystkich zasobów IC przedsiębiorstwa (w tym przede wszystkim aktywów intelektualnych) generujących rzeczywistą wartość zarówno dla samego przedsiębiorstwa, jak i dla potencjalnego Inwestora.
  • Identyfikacja i charakterystyka procesów wspierających rozwój zasobów ludzkich, jako szczególnego rodzaju zasobów intelektualnych.
  • Identyfikacja i charakterystyka transferów wiedzy między poszczególnymi zasobami IC, które w efekcie prowadzą do dalszego ich wzrostu wartości.

Metodyka badania

Metodyka badania opracowana została na podstawie najlepszych światowych praktyk w zakresie IC oraz dopracowana podczas przeprowadzenie kilkudziesięciu badań DD oraz opracowania kilkunastu strategii wieloletnich dla spółek z różnych sektorów. Badanie realizowane jest za pomocą szczegółowej ankiety zawierającej pełną listę zasobów intelektualnych oraz możliwych transferów wiedzy między nimi. Bazowa ankieta zawiera kilkaset punktów, ale w ramach każdego badania dopasowywana jest do specyfiki danego przedsiębiorstwa. Wyjście od pełnej listy elementów umożliwia nie tylko identyfikację funkcjonujących w przedsiębiorstwie zasobów i transferów wiedzy, ale także wskazanie ewentualnych braków w tym zakresie.

 

Szczegółówa charakterystyka poszczególnych elementów badania

1. Identyfikacja i charakterystyka wszystkich zasobów IC przedsiębiorstwa

Pierwszym etapem badania jest identyfikacja wszystkich aktualnych zasobów intelektualnych badanej spółki, a następnie ich charakterystyka oraz segmentacja według następującej systematyki:

  • Zasoby ludzkie (umiejętności, wiedza i doświadczenie pracowników i menedżerów przedsiębiorstwa)
    • Kompetencje i postawy pracowników, w tym identyfikacji kluczowych pracowników
    • Analiza systemów motywacyjnych
  • Zasoby organizacyjne (zdolność organizacji do przechowywania i wspierania kapitału ludzkiego)
    • Prawa własności intelektualnej
    • Komponenty wiedzy jawnej
    • Analiza struktury organizacyjnej
  • Portfel klientów (relacje z klientami)
    • Struktura i wielkość bazy klientów
    • Analiza charakteru typowych relacji z klientami
    • Wartość portfela powtarzalnych klientów
  • Zasoby kooperacyjne (relacje z partnerami)
    • Umowy partnerskie
    • Analiza ryzyka związanego z utratą strategicznych partnerów
  • Kultura i klimat organizacji (zasoby ludzkie oraz organizacyjne funkcjonują w środowisku wewnętrznym, które można określić jako kulturę oraz klimat organizacji)
    • Ogólna jakościowa ocena kultury i klimatu organizacji z zastosowaniem typologii kultur najbardziej dopasowanej do specyfiki badanego przedsiębiorstwa.
    • Ocena dotyczyć będzie przede wszystkim aspektów wpływających na rozwój zasobów IC oraz transferów wiedzy między nimi

Więcej na temat systematyki zasobów intelektualnych IC: Value Based IC Management

 

2. Identyfikacja i charakterystyka procesów wspierających rozwój zasobów ludzkich

Zasoby ludzkie są najważniejszym elementem zasobów intelektualnych, ponieważ bez nich wartość pozostałych elementów jest znikoma. To zasoby ludzkie generują zasoby intelektualne i jednocześnie przekształcają je w wartość, poprzez ich dostarczanie do klientów. W ramach badania przeprowadzona zostanie analiza dwóch kluczowych elementów maksymalizacji wartości zasobów ludzkich, a mianowicie metod pomiaru kompetencji oraz ich rozwoju. Oba elementy są ze sobą nierozłącznie powiązane, bowiem skuteczny i dopasowany do bieżącej sytuacji rozwój kompetencji pracowników możliwy jest tylko w przypadku, gdy znany jest aktualny poziom ich kompetencji.

 

3. Identyfikacja i charakterystyka transferów wiedzy między poszczególnymi zasobami IC

Sam fakt posiadania zasobów intelektualnych nie jest warunkiem wystarczającym do tego, aby spółka była w stanie sprawnie funkcjonować w długim okresie czasu. Zasoby te bowiem poddane są takim samym regułom rynkowym jak produkty, a więc podlegają prawom związanym z cyklem życia. Istotną przewagą spółki jest zatem umiejętność takiego zarządzania aktualnymi aktywami intelektualnymi, aby doprowadzić do ciągłego generowania nowych. Odzwierciedleniem tego procesu jest umiejętność zarządzania transferami wiedzy między elementami IC. Badanie obejmuje 16 możliwych kierunków transferów wiedzy między poszczególnymi grupami zasobów intelektualnych. W ramach każdego możliwego kierunku transferu analizie podlega szereg elementów.

Przykład: transfery wiedzy między zasobami ludzkimi

Analiza transferów wiedzy między pracownikami badanej spółki dotyczy identyfikacji i oceny stosowanych w spółce metod / technik dzielenia się wiedzą między pracownikami, takich jak coaching, mentoring, grupy eksperckie czy wspólnoty praktyków. Dodatkowym elementem badania jest ocena, czy w spółce funkcjonują systemy motywacyjne wspierające dzielenie się wiedzą.